Η απελευθέρωση της Ελλάδας το 1821 από τα χρόνια της τουρκοκρατίας γιορτάζεται στις 25 Μαρτίου.

Όμως, πριν “κλειδώσει” αυτή η ημερομηνία, τα πρώτα χρόνια της ιστορίας του ελληνικού κράτους γιορταζόταν την Πρωτοχρονιά.

Η  1η Ιανουαρίου, καθιερώθηκε επίσημα μετά την Ά Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, επειδή τότε ψηφίστηκε το πρώτο ελληνικό σύνταγμα, την Πρωτοχρονιά του 1822.

Ταυτόχρονα όρισαν την 1η Ιανουαρίου ως την πρώτη μέρα της ανεξαρτησίας των Ελλήνων από τους Τούρκους.

Η επανάσταση του 1821 δεν είχε ξεκινήσει από κάποιο μεγάλο γεγονός σε συγκεκριμένο χρόνο και χώρο. Η επανάσταση ήταν αποτέλεσμα της “Φιλικής Εταιρείας” και του επαναστατικού πνεύματος που διακατείχε τους Έλληνες.

Μέσα σε λίγες ημέρες αφυπνίστηκαν οι Έλληνες και τότε ξέσπασε επανάσταση ταυτόχρονα σε διάφορα σημεία της χώρας, σε πόλεις, χωριά και νησιά… Παντού!

Η μεταφορά του εορτασμού

Το 1838, μετά από πρόταση της “Γραμματείας επί των Εκκλησιαστικών και της Δημόσιας Εκπαιδεύσεως”, εξαγγέλθηκε επίσημο βασιλικό διάταγμα από τον Όθωνα για μεταφορά του εορτασμού της απελευθέρωσης από 1η Ιανουαρίου σε 25η Μαρτίου. Τότε Υπουργός ήταν ο Χίος, Γεώργιος Γλαράκης.

Μέχρι και το 1828 οι εχθροπραξίες εξελίσσονταν συνεχώς και κανείς δεν ήξερε πού θα καταλήξουν. Μέχρι να τελικά να γίνει η μεταφορά του εορτασμού, η επέτειος της απελευθέρωσης απλά μνημονευόταν, δεν τη γιόρταζαν ούτε έκαναν εκδηλώσεις.

Το 1838 ο Όθωνας καθιέρωσε την 25η Μαρτίου ως εθνική εορτή για την απελευθέρωση με διάταγμα αυτή τη φορά. Ο βασιλιάς αναφέρθηκε στη μεγάλη θρησκευτική εορτή του “Ευαγγελισμού της Θεοτόκου”, λέγοντας ότι θα γίνει ακόμη πιο λαμπρή αν καθιερώσουν την ίδια μέσα και την απελευθέρωση.

Οι αντιδράσεις

Όπως ήταν λογικό αμέσως ξέσπασαν συζητήσεις και αντιδράσεις για την αλλαγή της επετείου. Αρχηγοί αλλά και πολεμιστές που επιβίωσαν από την επανάσταση, ήξεραν ότι η καθιέρωση της 25ης Μαρτίου ήταν ιστορική αυθαιρεσία.

Ο καθένας ξεχωριστά υποστήριζε άλλη ημερομηνία για την έναρξη της επανάστασης…. Δηλαδή ένα χάος!

Κανείς δεν έδωσε όμως συνέχεια, αφού έγινε ο πρώτος εορτασμός. Το εορταστικό κλίμα που δημιουργήθηκε ήταν πολύ έντονο… Βλέπετε όπως είχε προβλέψει και ο Όθωνας η επέτειος σε συνδυασμό με την γιορτή του “Ευαγγελισμού” έφερε έντονα συναισθήματα.

Η πρώτη παρέλαση της 25ης Μαρτίου

25 Μαρτίου του 1838, παρουσία όλων των ξένων πρέσβεων, έγινε η πρώτη δοξολογία στο ναό της Αγίας Ειρήνης στην οδό Αιόλου.

Κανονιοβολισμοί, παρέλαση του ιππικού με υψωμένα τα λάβαρα της επαναστάσεως, περιοδεία της στρατιωτικής μπάντας, πανηγύρι έως το βράδυ, ήταν μερικές από τις εικόνες του εορτασμού… Που δεν είναι και μακριά από τις σημερινές εκδηλώσεις.

Στην πρώτη γραμμή οι οπλαρχηγοί αρματωμένοι, πίσω τους βρίσκονταν οι τοπικοί μουσικοί, ενώ τους ακολουθούσαν κάτοικοι της με κρασί και φαγητό. Στο ημιτελές τότε παλάτι του βασιλιά οργανώθηκε μεγάλος χορός και παράλληλα ο λαός έκανε παρέλαση.

Κάθε χωριό που έφτανε μπροστά από το παλάτι, το βασιλικό ζεύγος έβγαινε στο μπαλκόνι, παρακολουθούσε τον χορό όσων έκαναν παρέλαση, χειροκροτούσαν κι έμπαιναν πάλι μέσα. Ο Λυκαβηττός είχε στολιστεί με λαδοφάναρα κι έτσι κράτησε η γιορτή μέχρι το πρωί. Τότε καθιερώθηκε από όλους η εθνική επέτειος της 25ης Μαρτίου του 1821.

Κανείς δεν γνωρίζει τους λόγους που ο Όθωνας μαζί με τους συμβούλους του, επέλεξαν την 25η Μαρτίου ως εθνική επέτειο της απελευθέρωσης.

Η επιλογή αυτή δημιούργησε όμως παρεξηγήσεις. Μετά την καθιέρωση, πολλοί ιστορικοί έβαλαν τον Παλαιών Πατρών Γερμανό να “υψώσει” το λάβαρο της επανάστασης στις 25 Μαρτίου. Οι ιστορικοί όμως δεν γνώριζαν ότι ο ίδιος είχε αναφέρει στα απομνημονεύματά του ότι εκείνη την ημέρα βρισκόταν στα Νεζερά της Αχαΐας και όχι στην Αγία Λαύρα.

Η πιθανότερη εκδοχή που υπερισχύει είναι ότι ο βασιλιάς ήθελε να αποκόψει οποιαδήποτε σύνδεση της εθνικής επετείου με την Ά Εθνοσυνέλευση στην Επίδαυρο. Την Πρωτοχρονιά εκείνη ψηφίστηκε σύνταγμα, κάτι που δεν ήταν ευχάριστο για τον Όθωνα.