Με απλή σχεδόν ταπεινή εμφάνιση, ο τραχανάς θεωρείται το αρχαιότερο ζυμαρικό στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και των Βαλκανίων. Στις επαρχιακές κυρίως πόλεις της Ελλάδας τα καλοκαίρια υπήρχε σχεδόν πάντα απλωμένος τραχανάς για να τον στεγνώσει ο ήλιος.

Ακόμα νωπές οι μνήμες μου από τα καλοκαίρια της παιδικής ηλικίας στο χωριό με τη γιαγιά να τρίβει τον τραχανά στο ειδικό κόσκινο.

Νερό, γάλα, σπασμένο στάρι ή αλεύρι και ήλιος ήταν τα συστατικά του καλοκαιριού που έδιναν τη σιγουριά πως τον χειμώνα “βρέξει, χιονίσει” θα υπάρξει φαγητό στο οικογενειακό τραπέζι.

Στο σήμερα η αφθονία των υλικών σε συνδυασμό με την ανεξάντλητη ανθρώπινη φαντασία έχουν δώσει στο ταπεινό αυτό πιάτο διαστάσεις γκουρμέ εδέσματος.
Τραχανάς γλυκός ή ξινός τραχανάς, με σπασμένο στάρι ή αλεύρι, στην Ελλάδα από τόπο σε τόπο υπάρχει μία αρκετά μεγάλη ποικιλία σε αυτό το ζυμαρικό.

Τραχανάς με σπασμένο στάρι

Ο σταρένιος τραχανάς θα μπορούσε να ειπωθεί πως έχει τη δική του γευστική προσωπικότητα. Διαθέτει σπυρωτή υφή και είναι πιο χορταστικός από τον τραχανά με αλεύρι.

Ανάλογα με τον κάθε τόπο η ζύμη του τραχανά μπορεί να πάρει διάφορα σχήματα. Στην Κρήτη ο τραχανάς με σπασμένο στάρι και το πίτουρο του λέγεται “χόντρος”. Οι νοικοκυρές εκεί κάνουν “χεριές” με τα αποτυπώματα των δαχτύλων στη ζύμη καθώς βγάζουν το τραχύ μείγμα από την κατσαρόλα και το στρώνουν για να στεγνώσει.

Υπάρχει και ο νηστίσιμος τραχανάς που γίνεται με βάση το αλεύρι ή το σιμιγδάλι και πολτό λαχανικών.
Πηγή: Pinterest

Τραχανάς με αλεύρι

Στον αλευρένιο τραχανά όλα τα υλικά προστίθενται σε μία λεκάνη και ζυμώνονται μέχρι να γίνει ομοιογενής και μαλακιά η ζύμη. Έπειτα η ζύμη απλώνεται για να στεγνώσει και τρίβεται με τη χρήση μιας ειδικής σήτας σε ψιλά κομμάτια.

Ο αλευρένιος τραχανάς μοιάζει με μικρά μπαλάκια ζύμης είναι μαλακός στην υφή και είναι ιδανικός για μια κρεμώδη σούπα. Αν προστεθεί σιμιγδάλι τότε η υφή του δεν είναι τόσο μαλακιά αλλά γίνεται λίγο πιο σταθερή.

Το χρώμα και η γεύση του τραχανά επηρεάζεται αν αντί για αλεύρι σταριού χρησιμοποιηθεί μείγμα αλευριών καλαμποκιού, βρώμης, ρεβυθιού κ.λ.π.

Γλυκός ή ξινός τραχανάς

Η γεύση του τραχανά γίνεται γλυκιά αν έχει χρησιμοποιηθεί κατά την παρασκευή του φρέσκο γάλα. Ο γλυκός τραχανάς είναι ιδανικός για πίτες, για μπιφτέκια όπου αντικαθίσταται το ψωμί, για γέμιση λαχανικών ή για φαγητά μαγειρεμένα στην κατσαρόλα.

Η γεύση του ξινού τραχανά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πιο δυνατή. Για την παρασκευή του χρησιμοποιείται γιαούρτι συνήθως πρόβειο ή γάλα που έχει ξινίσει. Ο ξινός τραχανάς δένει πολύ γευστικά με τα αλλαντικά και το κρέας.

Παραδοσιακά μαγειρέματα σε όλη την Ελλάδα

Σε κάποια μέρη της Πελοποννήσου συνηθίζουν κατά την παρασκευή του να προσθέτουν την μικρή κόκκινη καυτερή πιπερίτσα για πιο πικάντικη γεύση.

Στην Κρήτη ο γλυκός τραχανάς λέγεται “γαλόχοντρος” και ο ξινός τραχανάς λέγεται “ξινόχοντρος”. Ένα χαρακτηριστικό πιάτο της κρητικής κουζίνας είναι ξινόχοντρος τραχανάς μαγειρεμένος με χοχλιούς.

Στην Ήπειρο συνηθίζουν να μαγειρεύουν τον τραχανά με μανιτάρια, στην Μακεδονία με πιπεριές Φλωρίνης ενώ στη Θράκη με μπούκοβο και σουσάμι.

Στην Μυτιλήνη φτιάχνουν τις λεγόμενες “κούπες” ή “χάχλες”. Πρόκειται για μικρές φόρμες σαν τις βάσεις της ατομικής τάρτας. Σαν ντάκος κρητικός, οι κούπες από τραχανά σερβίρουν τομάτα και τυρί ή διάφορους μεζέδες.

Τραχανάς, ένα απλό μα γευστικό υλικό που μεταμορφώνεται και πάει παντού και αξίζει μία από τις πρώτες θέσεις στις μαγειρικές δημιουργίες.

Πηγή: Pinterest